Ўз  /  O'z  /  Ру  /  En
Oltinsoy tumani hokimligi
Kiberxafvsizlik – shaxs va ma’lumot xafvsizligi

Dunyo miqiyosida axborot texnologiyalarining rivojlanishi, XXI asr – axborot texnologiyalar asri bo’lganligi, insonlarga qanchalik qulay bo’lgan bo’lsa, shunchalik ularning hayoti va shaxsiy ma’lumotlariga bo’lgan xafvsizlikning kamayishiga olib keldi. Insonlar o’rtasida elektron pullar ishlatilib ularning qancha qulayligi ortgan bo’lsa, ularga nisbatan hujum ham shu darajada ortdi. Aynan ushbu  sohalardagi xafvsizlik “Kiberxafvsizlik” bilan ta’minlanadi.

Kibermakonda sodir bo’layotgan jinoyatlar soni hozirgi kunga sezilarli darajada oshdi. Kibermakondagi jinoyatlarning boshqa jinoyatlardan farqi bu jinoyatni shaxs masofadan sodir qiladi, inson bu jinoyatni o’z ko’zi bilan ko’rmaydi, bu jinoyatda inson  hayotiga emas balki ma’lumotlariga hujum bo’ladi. Shuning uchun bu kabi jinoyatlarga qarshi kurashish uchun mamlakatda samarali ish olib boruvchi organlar tizimini yaratishni taqazzo qiladi.

O’zbekiston Respublikasida ham shu kungacha “Kiberxafvsizlik” masalasi bo’yicha qonun hujjatlari yetarli darajada emas edi. Chunku bu tushuncha va bu kabi jinoyatlar yaqin o’tgan yillarda juda avj olib ketdi. Shu sababli  O’zbekiston Respublikasida  kiberxavfsizlik sohasidagi munosabatlarni tartibga solish, kiberjinoyatlarni oldini olish, kiberhujumdan himoyalanish maqsadida Oliy Majlis tomonidan 15.04.2022 yil sanasida “Kiberxafvsizlik to’g’risida” gi O’zbekiston Respublikasi qonuni qabul qilindi va kuchga kirish sanasi 17.07.2022 yil sanasi etib belgilandi.

Qabul qilingan qonunda kiberxafvsizlik sohasidagi muhum tushunchalarning to’liq ma’nolari ochib berildi.  Qonunda kiberxafvsizlik sohasidagi munosalatlarni o’z prinsplari orqali tartibga solish belgilandi. Bu prinsiplarni qonuniylik; kibermakonda shaxs, jamiyat va davlat manfaatlarini himoya qilishning ustuvorligi; kiberxavfsizlik sohasini tartibga solishga nisbatan yagona yondashuv; kiberxavfsizlik tizimini yaratishda mahalliy ishlab chiqaruvchilar ishtirokining ustuvorligi; O‘zbekiston Respublikasining kiberxavfsizlikni ta’minlashda xalqaro hamkorlik uchun ochiqligi kabi prinsiplar tashkil qiladi.

O’zbekiston Respublikasida kiberxavfsizlik sohasidagi yagona davlat siyosatini O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti belgilaydi. O‘zbekiston Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati kiberxavfsizlik sohasidagi vakolatli davlat organidir. O‘zbekiston Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmatiga kiberxavfsizlik sohasidagi normativ-huquqiy hujjatlarni va davlat dasturlarini ishlab chiqishi, kiberxavfsizlik to‘g‘risidagi qonunchilik hujjatlarining ijro etilishi ustidan nazoratni amalga oshirishi, kiberxavfsizlik hodisalari yuzasidan tezkor-qidiruv tadbirlarini, tergovga qadar tekshiruvlarni va tergov harakatlarini amalga oshirish, kiberxavfsizlik hodisalarining oldini olish, ularni aniqlash va bartaraf etish hamda ularga nisbatan tegishli chora-tadbirlarni, shu jumladan ularning oqibatlarini tugatish bo‘yicha tashkiliy-texnik chora-tadbirlarni ko‘rishi, favqulodda vaziyatlarda axborot tizimlari va resurslarini kiberhimoya qilish hamda kiberxavfsizlik sohasidagi boshqa masalalar bo‘yicha chora-tadbirlarni o‘z ichiga olgan rejalarni ishlab chiqishi, kiberxavfsizlikni ta’minlashga doir ishlarni, shuningdek muhim axborot infratuzilmasi obyektlarida kiberhujumlarning oldini olishga, ularni aniqlashga va ularning oqibatlarini tugatishga doir ishlarni tashkil etishi, muhim axborot infratuzilmasi obyektlarining kiberxavfsizligini ta’minlashga doir talablarni belgilashi kabi bir qancha yangi vazifalar yuklatildi.

Kiberxafvsizlikni ta’minlash maqsadida kiberxafvsizlik subyektlarining o‘z kiberxavfsizligini ta’minlash maqsadida vakolatli davlat organidan kibertahdidlar, dasturiy ta’minotdagi, uskunalar va texnologiyalardagi zaifliklar to‘g‘risidagi ma’lumotlarni olishi, kiberhujumlardan himoya qilish vositalari va usullari, shuningdek ularni aniqlash hamda bartaraf etish usullari to‘g‘risida vakolatli davlat organidan ma’lumotlar va maslahatlar olishi o‘z kiberxavfsizligini ta’minlash bo‘yicha chora-tadbirlarni ishlab chiqish va amalga oshirishi kabi  huquqlari belgilandi.

Bu kabi qonuning qabul qilinishi mamlakatimizda kiberxafvsizlikni ta’minlash va kiberjinoyatchilikni oldini olish bo’yicha muhim asos bo’lib zimat qiladi. Zero shu qonun orqali kiberjinoyatchilik va kiberhujumni oldini olininshi ushbu qonun hujjatining bizga naqadar muhim ekanligini isbot qilib ko’rsatadi.

 

Oltinsoy tuman adliya bo'limi boshlig'i N.Xoliyorov

Izoh qoldirish

Ro`yxatdan o`tish
3 ta foydalanuvchi hozir saytda
OpenByudjet loyihasida ishtirok etyapsizmi?